Artur Eisenbach
Biografia
Artur Eisenbach urodził się w Nowym Sączu w rodzinie biednych, ortodoksyjnych Żydów jako Aron Eisenbach, syn Chaima Eisenbacha i Zipory z domu Zimetbaum.
Po zakończeniu szkoły elementarnej pracował jako ślusarz, a w 1923 rozpoczął kursy nauczycielskie w Wilnie, które musiał porzucić z powodów finansowych. W 1927 przeniósł się do Krakowa, a w 1930 zdał maturę i podjął studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, które ukończył na Uniwersytecie Warszawskim. Był uczniem Marcela Handelsmana i napisał pracę magisterską; w 1931 przeniósł się do Bielska.
W 1935 uzyskał magisterium i rozpoczął pracę w Towarzystwie Ochrony Zdrowia. Należał do kręgu historyków zajmujących się dziejami Żydów w Polsce. Współpracował z Żydowskim Instytutem Naukowym w Wilnie (JIWO) oraz był członkiem Warszawskiej Komisji Historycznej JIWO.
Na początku II wojny światowej wraz z rodziną udał się do Buczacza, gdzie zginęła jego żona i córka (1942). On sam został zesłany w głąb ZSRR, z którego wrócił do Polski w 1946 jako repatriant i osiadł w Warszawie. Był członkiem PPR, a od 1948 – PZPR. W 1947 podjął pracę w Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej przy Centralnym Komitecie Żydów Polskich i następnie jako kierownik archiwum w ŻIH, którego dyrektorem był w latach 1966–1968. Z stanowiska dyrektora ŻIH-u został zdymisjonowany po wydarzeniach marcowych 1968.
Równocześnie w 1966 został pracownikiem Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk. W 1977 przeszedł na emeryturę. W 1982 był konsultantem przy produkcji filmu Jerzego Kawalerowicza Austeria. W 1987 wyjechał do Izraela, gdzie współpracował z Uniwersytetem Hebrajskim w Jerozolimie i Instytutem Jad Waszem. Po pogłębiającej się chorobie nowotworowej popełnił samobójstwo w Tel Awiwie i został pochowany na cmentarzu Jarkon. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie.
Artur Eisenbach zajmował się gromadzeniem i opracowywaniem dokumentów dotyczących Holocaustu, które służyły jako materiał dowodowy w procesach przeciw zbrodniarzom hitlerowskim. Zajmował się również historią Żydów w XVIII i XIX wieku, a pod koniec życia pracował nad edycją wszystkich dzieł Emmanuela Ringelbluma.