Jerzy Giza
Biografia
Jerzy Giza urodził się 17 kwietnia 1957 roku w Nowym Sączu i jest pedagogiem, historycznym publicystą oraz działaczem niepodległościowym, profesorem oświaty.
Ukończył I Liceum im. J. Długosza w Nowym Sączu (1976) oraz Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Krakowie (1982). W latach 1980–1981 oraz 1982–1988 uczył w Krakowie; został zwolniony z pracy w szkolnictwie państwowym za działalność sprzeczną z socjalistycznym i laickim charakterem szkoły. W 1988–1989 pracował w Domu Dziecka nr 1 w Krakowie.
W latach 1980–1989 brał udział w działalności opozycyjnej krakowskich i sądeckich środowisk niepodległościowych; był autorem i współautorem licznych niezależnych wystaw historycznych, koncertów oraz obchodów patriotycznych. Był członkiem Akcji na Rzecz Niepodległości, Kongresu Solidarności Narodu, Stronnictwa Wierności Rzeczypospolitej-KSN, współpracował z prasą podziemną i emigracyjną. Założył i przewodniczył Towarzystwu im. Gen. Józefa Kustronia w Nowym Sączu (1981–1984) oraz Komitetowi Uczczenia Pamięci Sądeczan Pomordowanych na Wschodzie (1987–1991), który przekształcił się w Sądecką Rodzinę Katyńską. Inicjował także tablice i monumenty upamiętniające historię Krakowa; był łącznikiem między Warszawską Rodziną Legionistów i Peowiaków a Związkiem Legionistów Polskich w Nowym Sączu i Krakowie, a jego działalność była przedmiotem rozpracowania SB w kryptonimach Patron, Halny i Epitafium.
Po 1989 roku był dyrektorem i twórcą Społecznej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Józefa Piłsudskiego w Krakowie, pierwszej niepublicznej szkoły podstawowej w Polsce, z której wyrosło Społeczne Gimnazjum nr 1 im. Zbigniewa Herberta (1999). Publikował coroczne Sprawozdania Dyrekcji oraz liczne rocznicowe publikacje szkolne, takie jak Kadry szkolnego życia (1999), Codzienności szkolnej lata minione (2004), Kalejdoskop szkolnych zdarzeń (2009), Poprzez szkolne klimaty (2014) i Forteczna 54. Dobry adres na obrzeżach Krakowa (2019).
Jest publicystą historycznym i biografem o ponad 1000 opublikowanych życiorysów. Napisał wiele artykułów w Almanachu Sądeckim i książek o historii Sądecczyzny; wydał także poe zję i prozę, w tym utwory publikowane w podziemiu Za Czerwonym Murem, Oddech Amarantu oraz Dama i Muszkieter (2007).
Działał społecznie w Towarzystwie Ratowania Kaplicy Loretańskiej, Towarzystwie im. Józefa Piłsudskiego, Społecznym Towarzystwie Oświatowym oraz Wojewódzkim Komitecie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Krakowie (od 2006 r. wiceprzewodniczący, od 2017 r. przewodniczący Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przy IPN w Krakowie). Pełnił funkcję członka Komisji Edukacji Rady Miasta Krakowa (1998–2002).
Żonaty z Elżbietą Bończa-Domagalską i ma córkę Katarzynę (ur. 1983).
W życiu zawodowym otrzymał wiele odznaczeń i wyróżnień, wśród których znajdują się Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2019), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2008), Krzyż Wolności i Solidarności (2011) oraz Złote i Srebrne Krzyże Zasługi. Był także Medal Komisji Edukacji Narodowej (1997) i Medal Pro Memoria (2005). W 2010 został nagrodzony Nagrodą Sądecczyzna im. Szczęsnego Morawskiego za najlepszą publikację dotyczącą dziejów i kultury Sądeczczyzny (Nowosądecka lista katyńska). W 2019 roku otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Nowego Sącza, a w 2020 roku Nagrodę Swiadek Historii przy IPN w Krakowie.