Marian Stanisław Chodacki

Marian Stanisław Chodacki urodził się 15 lipca 1898 w Nowym Sączu w rodzinie Juliusza i Marii z Raczyńskich. Ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1912–1914 należał do Związku Strzeleckiego i służył w Legionach i Wojska Polskiego.

W 1921 roku brał udział w pracach Najwyższej Komisji Opiniującej; macierzystym oddziałem był 34. pułk piechoty w Białej Podlaskiej. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika z starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 168. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W latach 1922–1924 był słuchaczem Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. 31 marca 1924 awansował na kapitana ze starszeństwem z 1 lipca 1923 i 131. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 1 października 1924, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu oficera Sztabu Generalnego, przeniesiony do Oddziału II Sztabu Generalnego w Warszawie. W czasie studiów i pełniąc służbę sztabową pozostawał oficerem nadetatowym 21. pułku piechoty w Warszawie. Od 1927 do 1931 był attaché wojskowym w Finlandii i Szwecji. 1 listopada 1931 został przydzielony do 67. pułku piechoty w Brodnicy, w którym odbył praktykę dowódczą na stanowisku kompanii strzeleckiej. Z dniem 10 grudnia 1932 został przeniesiony do dyspozycji Ministra Spraw Zagranicznych na okres 6 miesięcy. Z dniem 30 czerwca 1933 został przeniesiony dorezerwy z równoczesnym przeniesieniem w rezerwie z 21 do30 pułku piechoty w Warszawie. Z dniem 12 marca 1939 został awansowany namajora rezerwyzestarszeństwemz dniem 19 marca 1939.

Służba w MSZ i Komisariacie Generalnym RP: WMSZ utrzymał posadę radcy ministerialnego w Departamencie Politycznym. W dniu 24 października 1935 został radcą legacyjnym i pełnił funkcję chargé d’affaires w poselstwie RP w Czechosłowacji. Chodacki cieszył się zaufaniem ministra Józefa Becka, który uważał go za najlepszego polityka spośród oficerów, którzy zostali przeniesieni z Wojska Polskiego do służby zagranicznej. 30 grudnia 1936 Chodacki objął stanowisko Komisarza Generalnego RP w Wolnym Mieście Gdańsku, w trakcie pełnienia tej funkcji uzyskał rangę ministra pełnomocnego i posła nadzwyczajnego. Jego zdecydowana postawa doprowadziła do ponownego zjednoczenia skłóconych organizacji polonijnych w Gdańsku. W stosunku do władz Wolnego Miasta polska polityka nie uległa zmianie i nadal była naznaczona ciągłym oporem wobec postępującej nazifikacji Gdańska. Komisarz często interweniował u władz Gdańska w obronie Polaków, których życie i zdrowie, w tym czasie, było już coraz bardziej zagrożone. W czasie służby Chodackiego na stanowisku Komisarza uległa nasileniu praca wywiadowcza Komisariatu, a pracownicy placówki zbierali liczne informacje o przygotowaniach wojennych w Wolnym Mieście. Jeszcze w sierpniu 1939 Komisarz, zgodnie z przyjętym zwyczajem, wizytował pancernik Schleswig-Holstein. 1 września Chodacki wraz z innymi pracownikami Komisariatu został aresztowany przez Niemców. Na skutek protestów, wydalonego już z terytorium Gdańska Wysokiego Komisarza Ligi Narodów Carla Jakoba Burckhardta, Niemcy 5 września 1939 wywieźli Chodackiego wraz z częścią pracowników Komisariatu na granicę z Litwą i tam wypuścili.

II wojna światowa i okres powojenny: W czasie II wojny światowej był żołnierzem Polskich Sił Zbrojnych we Francji i Wielkiej Brytanii, a następnie przeniesiony do konsulatu RP w Nowym Jorku i od 1 września 1943 stał na czele tajnej placówki wywiadu Estezet w randze ministra pełnomocnego. W latach 1944–1945 był jednocześnie polskim oficerem łącznikowym przy amerykańskiej służbie wywiadowczej Office of Strategic Services. Po wojnie pracował w Nowym Jorku w Instytucie Józefa Piłsudskiego w Ameryce, gdzie w latach 1949–1951 pełnił funkcję dyrektora wykonawczego. Jego grób symboliczny znajduje się na warszawskim cmentarzu Powązkowskim (kwatera J-3-12).

Upamiętnienie: W 2019 roku ppłk Marian Chodacki został patronem Centrum Kształcenia SWW. Decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 491 z 11 marca 2019 Marian Chodacki został pośmiertnie awansowany do stopnia podpułkownika.