Małopolska szykuje nową strategię do 2035 roku: transport, bezpieczeństwo i wsparcie dla gmin

Małopolska ma być w 2035 roku regionem bezpieczniejszym, lepiej połączonym i bardziej przyjaznym mieszkańcom. Samorząd województwa pracuje nad aktualizacją kluczowego dokumentu, który ma wyznaczyć kierunki rozwoju na najbliższe lata.

Założenia nowej strategii obejmują nie tylko transport i gospodarkę, ale też demografię, bezpieczeństwo, środowisko oraz zróżnicowane potrzeby dużych miast, wsi, terenów górskich i uzdrowisk. W tle są także coraz poważniejsze problemy związane z wodą, starzeniem się społeczeństwa i wykluczeniem komunikacyjnym.

Region ma być planowany pod konkretne potrzeby, a nie według jednego schematu

Drugie posiedzenie zespołu pracującego nad zmianami w strategii odbyło się 10 lipca w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Podczas spotkania omówiono m.in. transport, gospodarkę, zmiany demograficzne, bezpieczeństwo, ochronę środowiska i różnice między poszczególnymi częściami województwa.

Jednym z głównych kierunków ma być odejście od jednolitego podejścia do całego regionu. Władze województwa chcą inaczej adresować pomoc do metropolii, inaczej do gmin wiejskich, a jeszcze inaczej do miejscowości górskich, uzdrowiskowych oraz tych, które tracą mieszkańców albo mają problem z dostępem do komunikacji publicznej.

– Wydłużony termin prac nad strategią daje nam więcej czasu na rozmowę i współpracę. Chcemy wysłuchać samorządowców, bo to oni najlepiej wiedzą, czego potrzebują mieszkańcy ich gmin i powiatów – podkreślił marszałek Małopolski Łukasz Smółka.

Łukasz Smółka, marszałek Małopolski

Takie podejście ma sprawić, że publiczne pieniądze będą trafiać tam, gdzie skala problemów jest największa. Nowe przepisy wydłużyły termin przygotowania dokumentu do końca 2027 roku, co ma umożliwić szerokie rozmowy z samorządami, partnerami społecznymi i mieszkańcami.

Pięć filarów rozwoju: od zdrowia po odporność na kryzysy

Strategia rozwoju województwa została zbudowana wokół pięciu głównych obszarów. Pierwszy dotyczy społeczeństwa i obejmuje rodzinę, edukację, ochronę zdrowia oraz działania odpowiadające na proces starzenia się ludności.

Kolejne filary obejmują gospodarkę, klimat i środowisko, przestrzeń i infrastrukturę, a także bezpieczeństwo i odporność na sytuacje kryzysowe. W praktyce oznacza to wsparcie dla przedsiębiorczości, nowych technologii, innowacji, bezpieczeństwa energetycznego, ochrony zasobów naturalnych, a także lepszego planowania przestrzennego i rozwoju transportu.

• wsparcie rodzin, edukacji i ochrony zdrowia,
• rozwój przedsiębiorczości, innowacji i bezpieczeństwa energetycznego,
• ochrona środowiska i przygotowanie na skutki zmian klimatu,
• poprawa dostępności komunikacyjnej i ładu przestrzennego,
• wzmacnianie odporności regionu na kryzysy.

W dokument wpisano też rozwój kompetencji mieszkańców, tak by rynek pracy lepiej odpowiadał na cyfryzację i rosnące znaczenie sztucznej inteligencji. Samorząd chce również wzmacniać lokalne firmy oraz budować silniejszą i bardziej odporną gospodarkę.

Woda, demografia i kolej będą jednymi z najtrudniejszych wyzwań

Jednym z najbardziej palących tematów jest bezpieczeństwo wodne. Susze, gwałtowne opady, podtopienia i powodzie coraz mocniej wpływają na codzienne funkcjonowanie wielu gmin, dlatego gospodarka wodna ma zostać potraktowana jako jeden z priorytetów.

Szczególna uwaga ma być skierowana na południową i wschodnią Małopolskę, gdzie część gmin zmaga się zarówno z niedoborami wody pitnej, jak i skutkami intensywnych opadów. Wśród obszarów wymagających wsparcia wymieniana jest także Sądecczyzna, gdzie ochrona przeciwpowodziowa, retencja i zabezpieczenie zasobów wodnych od lat należą do najważniejszych lokalnych problemów.

Zmiany demograficzne to kolejny punkt, który będzie wpływał na decyzje władz. W wielu gminach liczba mieszkańców ma spadać, a jednocześnie ma przybywać seniorów. Odpowiedzią mają być m.in. rozwój ochrony zdrowia, pomocy społecznej, edukacji i transportu oraz działania zachęcające młodych ludzi do pozostania w swoich miejscowościach.

Duży nacisk położono również na komunikację. Województwo chce mocniej oprzeć codzienne podróże na kolei, rozwijać transport publiczny, łączyć miasta, gminy i tereny wiejskie oraz ograniczać wykluczenie transportowe. Ma to znaczenie szczególnie dla Sądecczyzny i terenów górskich, gdzie dojazd do pracy, szkoły, szpitala czy urzędu bywa nadal dużym problemem. Strategia przewiduje też rozwój dróg, poprawę bezpieczeństwa ruchu i lepsze połączenie różnych środków transportu.

Jak mieszkańcy i samorządy wejdą do rozmowy o przyszłości regionu

Ważną częścią prac mają być regionalne debaty zaplanowane od września do listopada 2026 roku. W ich trakcie przedstawiony zostanie pierwszy projekt strategii oraz propozycje najważniejszych inwestycji i obszarów wymagających interwencji.

Mieszkańcy i przedstawiciele samorządów będą mogli zgłaszać swoje uwagi jeszcze przed formalnymi konsultacjami społecznymi. Ostatecznie Strategia Rozwoju Województwa Małopolskiego do 2035 roku ma zostać przyjęta przez Sejmik Województwa Małopolskiego.

To ważne dla lokalnych społeczności, bo dokument będzie wpływał na to, gdzie trafią pieniądze, które inwestycje dostaną priorytet i jak województwo poradzi sobie z problemami, które już dziś są widoczne w wielu miejscach: od transportu i demografii po wodę, bezpieczeństwo i ochronę środowiska.

Nowa strategia ma więc nie tylko wyznaczyć cele dla administracji, ale stać się wspólną mapą rozwoju całej Małopolski - od dużych miast po małe miejscowości, obszary wiejskie i górskie. Informacje przekazał Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego.