Nagrobki działaczy Sandecji ocalone. Kibice zebrali środki na renowację grobów w Nowym Sączu

Jeszcze chwila i mogły zniknąć bez śladu z cmentarnej mapy Nowego Sącza. Dziś jest już pewne, że dwa historyczne miejsca pochówku osób związanych z Sandecją oraz walką o niepodległość Polski zostaną odnowione. Stowarzyszenie Kibiców Sandecji Nowy Sącz ogłosiło zakończenie zbiórki - i to z finałem, na jaki liczyli organizatorzy: udało się zebrać pełną kwotę potrzebną do realizacji przedsięwzięcia.

Sprawa poruszyła nie tylko środowisko kibicowskie. W krótkim czasie do inicjatywy zaczęli dołączać sympatycy klubu, mieszkańcy oraz osoby, dla których ważna jest lokalna historia. W efekcie renowacją zostaną objęte nagrobki osób, które współtworzyły dzieje Sandecji i jednocześnie zapisały się w niepodległościowej historii Polski.

Od badań nad historią klubu do alarmu na cmentarzu

Początek całej historii nie miał nic wspólnego ze zbiórkami. Wszystko wystartowało podczas badań nad dziejami Sandecji z lat 1910–1939. Analizy doprowadziły do odtworzenia biografii osób związanych z klubem, a jednocześnie zaangażowanych w walkę o wolną Polskę. Szczególne miejsce w tych ustaleniach zajął Jan Aksak.

Jan Aksak był działaczem Sandecji w latach 1923–1934. W źródłach historycznych funkcjonuje także jako legionista, uhonorowany Krzyżem Niepodległości. Gdy ustalono miejsce jego pochówku na Cmentarzu Komunalnym w Nowym Sączu, okazało się, że nagrobek jest w bardzo złym stanie technicznym i został przeznaczony do likwidacji.

Natychmiastowa mobilizacja i publiczna zbiórka

Po informacji o zagrożeniu likwidacją grób został najpierw zabezpieczony, aby nie doszło do nieodwracalnych działań. Potem ruszyły prace organizacyjne i publiczna zbiórka pieniędzy. Stowarzyszenie Kibiców Sandecji Nowy Sącz skupiło wokół inicjatywy nie tylko fanów biało-czarnych, ale też darczyńców, którzy uznali, że takie ślady przeszłości miasta powinny zostać zachowane.

Zbiórka zakończyła się pełnym sukcesem i udało się zebrać całą kwotę potrzebną na realizację renowacji.

Stowarzyszenie Kibiców Sandecji Nowy Sącz

Organizatorzy podkreślają, że szybka reakcja i szerokie wsparcie były kluczowe, bo sprawa dotyczyła miejsc, którym groziło całkowite zapomnienie. Dzięki zakończonej zbiórce prace renowacyjne mają objąć nie jeden, a dwa nagrobki.

Nie tylko Jan Aksak. Odnowiony będzie także grób dr Natalii Lazarowicz

Drugim miejscem, które zostanie odrestaurowane, jest grób dr Natalii Lazarowicz z domu Horowitz. To postać zapamiętana jako ceniona lekarka i działaczka niepodległościowa, odznaczona Medalem Niepodległości. Jej historia splata się z dziejami Sandecji również przez rodzinne związki.

Z klubem związany był także jej mąż, Roman Lazarowicz. W przekazach dotyczących Sandecji wskazywany jest jako jeden z najważniejszych działaczy odpowiedzialnych za odbudowę klubu po odzyskaniu przez Polskę niepodległości.

W praktyce oznacza to, że renowacja obejmie osoby, które reprezentują dwa ważne wątki sądeckiej tożsamości: sportowy i niepodległościowy. Zakończenie zbiórki zamyka etap gromadzenia środków, a otwiera drogę do prac, których efektem ma być trwałe zachowanie pamięci.

Co już wiadomo o inicjatywie?

• Organizatorem działań jest Stowarzyszenie Kibiców Sandecji Nowy Sącz.
• Zbiórka dotyczy renowacji nagrobków na Cmentarzu Komunalnym w Nowym Sączu.
• Odnowione zostaną groby: Jana Aksaka oraz dr Natalii Lazarowicz z domu Horowitz.
• Jan Aksak był działaczem Sandecji w latach 1923–1934, legionistą i został odznaczony Krzyżem Niepodległości.
• Dr Natalia Lazarowicz była lekarką, działaczką niepodległościową i została odznaczona Medalem Niepodległości; z Sandecją związany był także jej mąż Roman Lazarowicz.

Po stronie mieszkańców ta historia ma jeszcze jeden wymiar: pokazuje, że troska o dziedzictwo Nowego Sącza może wychodzić oddolnie - z inicjatyw społecznych, które potrafią skutecznie doprowadzić sprawę do finału. W tym przypadku finał jest konkretny: dwa zagrożone nagrobki zostaną odnowione, a pamięć o zasłużonych Sądeczanach pozostanie widoczna dla kolejnych pokoleń.