Spacerem przez wieki. Nowy Sącz odkrywa tajemnice średniowiecznej świątyni i krypty

Pod zabytkowym kościółkiem na Starym Cmentarzu w Nowym Sączu kryje się nie tylko średniowieczna historia, ale i współczesna wystawa. Drugi spacer z cyklu „Pamięć zapisana w kamieniu” zgromadził dziesiątki miłośników dziejów miasta, którzy mieli okazję zejść do dawnej krypty, poznać dramatyczne losy tamtejszej świątyni i stanąć przed wyzwaniem ratowania starych nagrobków.

Średniowieczne korzenie i dramatyczne wydarzenia

Przewodniczką po stuleciach była historyczka Agnieszka Filipek, która opowiedziała o początkach świątyni sięgających średniowiecza. Uczestnicy dowiedzieli się o związkach kościoła z zakonem norbertanów – ich obecność w Nowym Sączu jest odnotowywana już na początku XV wieku. To właśnie oni przez lata kształtowali duchowe i społeczne życie wokół tego miejsca.

Nie zabrakło również opowieści pełnych dramatyzmu. W XVII wieku były kościelny dopuścił się kradzieży w świątyni i został skazany na karę śmierci. To nie jedyna tragedia – w 1742 roku wielki pożar miasta poważnie uszkodził kościół. Odbudowa i przebudowa obiektu nastąpiła dopiero w połowie XIX wieku dzięki fundacji sądeckiego aptekarza Dionizego Wójcikowskiego i jego żony Józefy.

Skarbiec sztuki sakralnej i zmiana patrona

Wnętrze świątyni skrywa bezcenne zabytki. Podczas spaceru można było podziwiać XVI-wieczne rzeźby świętych oraz pochodzącą ze średniowiecza figurę Matki Boskiej Sądeckiej. To unikatowe dzieła, które przetrwały pożary i zmienne losy miasta, stanowiąc niemych świadków minionych epok.

Co ciekawe, do 1955 roku patronem kościoła był św. Mikołaj. Dziś świątynia nosi wezwanie Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Zmiana ta jest jednym z wielu wątków, które odsłaniają burzliwą historię religijną i polityczną regionu.

Nagrobki, krypta i misja ratowania dziedzictwa

Spacer objął także odwiedziny przy nagrobkach Aurelii Pisz oraz dzieci z rodziny Dworzańskich. Te zabytkowe pomniki są dziś w złym stanie, dlatego organizatorzy przypomnieli o trwającej zbiórce środków na ich renowację. Każda złotówka przybliża ocalenie ważnej części pamięci o dawnych mieszkańcach Nowego Sącza.

Finałem wydarzenia było zejście do dawnej krypty kościółka. Na uczestników czekała tam wystawa fotografii dokumentujących działania związane z ratowaniem Starego Cmentarza oraz historię prowadzonych prac. To niecodzienna okazja, by zobaczyć podziemia, które na co dzień są niedostępne dla zwiedzających.

Organizatorzy – w tym wolontariusze Stowarzyszenia Wyznaczamy Nowe Kierunki, Fundacji EUROS – Wiatr ze Wschodu, proboszcz ks. Tomasz Starzec oraz siostra Józefina – podziękowali uczestnikom za liczną obecność i zaangażowanie. Kolejny spacer z cyklu „Pamięć zapisana w kamieniu” zaplanowano już za dwa tygodnie. Organizatorzy zapraszają wszystkich, którzy chcą lepiej poznać historię Nowego Sącza i jego zabytków.

Dla lokalnej społeczności takie wydarzenia to nie tylko lekcja historii, ale przede wszystkim impuls do ochrony dziedzictwa materialnego. Stary Cmentarz to miejsce, które łączy pokolenia – od średniowiecznych norbertanów po współczesnych wolontariuszy. Aktywny udział mieszkańców w zbiórkach i spacerach pokazuje, że pamięć o przodkach wciąż jest żywa, a każda odnowiona płyta nagrobna czy odsłonięta krypta przywraca miastu jego tożsamość.

Źródłem informacji są organizatorzy cyklu „Pamięć zapisana w kamieniu” oraz Stowarzyszenie Wyznaczamy Nowe Kierunki.